Karakter Eğitimi için 100 Yol

Karakter Eğitimi için 100 Yol

  Yusuf ALAN

Bir insana verilen değer, onun ahlâk ve karekteriyle bağlantılıdır. Hak katında  ve halk katındaki kıymetimiz, ahlâk ve karekterimizin gelişmesi nispetindedir.

Okul idarecileri öğrencileri hayata hazırlarken, bu yönde geliştirmenin  yollarını arar dururlar. Bu gâyeyle bazı

üniversitelerde, ahlâk ve karekter gelişim merkezleri bile kurulmuştur.

 Amerika Boston Üniversitesi’ndeki böyle bir merkezin, öğrencilerin ahlâk ve  karakter gelişimiyle ilgili olarak yaptığı bir

çalışmada, çok sayıda öğretmen ve idarecinin fikirlerinden yararlanılmış ve 100 maddelik bir tavsiye listesi hazırlamıştır.

 

 

Her kültürden öğrencinin yararlanabileceği bu listedeki bazı maddeler kültürümüze adapte edilerek değiştirilmiştir. Bunları

okuyunca, bazılarını zaten uygulamakta olduğumuzu görecek, diğerlerine karşı içinizde bir şevk uyanacaktır. Şimdi bu

listeyi baştan sona iyice inceleyelim:

1- Kahramanlık ve fedakârlıklarıyla meşhur olmuş kişilerin fotograflarını  koridor ve odalara asın.

2- Öğrenciler için ahlâk ve karakter gelişimi konusunda bir rehberlik programı  başlatın.

3- Topluma hizmet maksadıyla belli misyonlar taşıyan gruplar oluşturun.

4- Bir çocuğun diğerleri tarafından şamar oğlanı yapılmasına mani olun.

5- Akademik, spor veya sanat yetenekleri dışındaki kabiliyetleri keşfetmek üzere  programlar geliştirin.

6- Öğrencilerin davranışlarını ve topluma katkılarını ciddi bir şekilde ölçüp  değerlendirin.

7- Öğrenci ve onlara rehberlik yapanların hemfikir oldukları kurallar tespit  edin.

8- Velileri davet edip onların gelişmeleri inceleyip katkıda bulunmalarına  fırsat tanıyın.

9- Misyonunuzu tanımlayan güzel bir söz seçip öğrencilerinizle paylaşın.

10- Her ay bir fazilet tespit edip bunun üzerinde çalışın.

11- Kendinize örnek aldığınız bir şahsiyeti öğrencilerinize tanıtın.

12- Tarihteki olayları gündeme getirip bu olaylarda nasıl davranılması  gerektiğini tartışın.

13- Öğrencilerdeki iyilik sıfatının, en az onların akademik başarıları kadar  önemli olduğunu görmelerine yardımcı olun.

14- Ahlâkla ilgili meseleleri ele alın, yani gerçekleri ele alın, delil  toplayın, sonuçları tahmin edin ve karar verin.

15- Öğrencilerin topluma hizmet etmeleri için belli bir yapı dahilinde onlara  fırsatlar oluşturun.

16- Örnek olun. Meselâ ortalıkta gördüğünüz bir kâğıt parçasını alın. Sizden  sonra ders vereceklere bir saygı eseri olaraktahtayı temiz bırakın.

17- Kurumunuzda, ne türlü olursa olsun, nezaketsizliğe fırsat vermeyin.

18- Kaba ve küfürlü konuşmalara izin vermeyin.

19- Öğrencilerin kötü davranışlarını notlar, çağrılar ve ziyaretlerle velilere  duyurun.

20- Çocuklarının güzel vasıflarını takdir etmek üzere velilerle irtibat kurun.

21- Öğrencilerin okulda çok çalışmalarının ahlâkî bir sorumluluk olduğu fikrini  açıkça belirtin.

22- Meslektaşlarınızla konuşurken nazik olun.

23- Yaşadığınız yerdeki fedakâr ve önemli şahsiyetleri derslerde tanıtın.

24- Ödevlerin yapılması ve sınav sonuçlarıyla ilgili mükâfat sistemi kurun.

25- Bir bağış fonu oluşturun. Öğrencilerin bağışları istedikleri yere  yapmalarına fırsat tanıyın.

26- Ailelerin ahlâkî otoritelerini destekleyin. Öğrencilerin ahlâkî  problemlerini ebeveynleri ile çözmelerini sağlayın. Bu konuda öğrencilerle konuşarak niçin zora düştükleri analiz edin.

27- Duvarlara güzel karakteri teşvik eden sözler asın.

28- Özellikle öğrencilerin o anki durumlarıyla ilgili ahlâkî ihtilaflara dair  yaşanmış olaylardan örnekler verin.

29- Kahraman şahsiyetleri doğum günlerinde anın ve ne tür faziletlere sahip  olduklarını anlatın.

30- Çocukların önem verdikleri vecizeleri yazıp duvarlara asmalarına izin verin.

31- Ahlâkî konularda makaleler getiren öğrencileri ödüllendirin ve bu yazıları  analiz edin.

32- Kurumunuzdaki karakter meselelerini -güzel huylar vs- düzenli olarak  müzakere edin.

33- Çocukların beklentilerini netleştirin ve onların bu beklentilere göre  sorumluluk almalarını sağlayın.

34- Öğrencilerle ilgilenirken tutarlı olun ve duygusal davranarak doğruluk ve  dürüstlüğünüze halel getirmeyin.

35- Hatalarınızı kabul edin ve bunları düzeltmenin yollarını araştırın.  Öğrencileri de buna teşvik edin.

36- Hergün birkaç dakikalık ibretli bir hikâyeyi seslice okuyarak güne başlayın.  Hikâyelerin kısa, ama ders verici olmasına dikkat edin.

37- Kurumunuzdaki ilkeler ve politikaları belirlerken bunların muhtemel  tesirlerini ve öğrencilere ne tür mesajlar verdiklerini anlamaya çalışın.

38- Bir politika, faaliyet veya kararın sebeplerini açıklayın. Öğrencilerin  sadece “nasıl”ı değil, “niçin”i de anlamaları için onlara yardımcı olun.

39- İyi bir öğrenci olmanın ahlâkî ve karakterle ilgili unsurlarını öğrencilerin  tartışması için ortamlar hazırlayın.

40- Öğrencilere rekabet kavramını öğretin ve bunun ne zaman faydalı, ne zaman  zararlı olduğunu anlatın.

41- Öğrencilere niçin öğretmenlik / belletmenlik yaptığınızı açıklayın.  Öğretmenlik / belletmenlik yapmanın sorumluluğu ve öneminden ne anladığınızı  açıklayın.

42- Topluma yaptığınız hizmetlerden öğrencilere bahsedin. Hangi gönüllü  kuruluşlarda neler yapabileceklerini anlatın.

43- Öğrencilere medyayı eleştirel bir yaklaşımla analiz etmeyi öğretin.  Medyadaki mesajlar ne tür bir karakteri teşvik etmektedir?

44- Mezun olup yüksek okula gitmiş, iş hayatına atılmış eski öğrencilerinizi  davet edip tecrübelerini aktarmalarını

sağlayın. Güzel alışkanlıkların onlara  işlerinde nasıl yardımcı olduğunu sorun.

45- Muhitinizdeki yetişkinleri davet ederek onların karakter eğitimleri ve  tecrübeleri konularını gündeme getirin.

46- Öğrencilerin empati geliştirmelerine yardımcı olun. Onlara şu tür sorular  sorun: “Kimse seninle oynamak istemezse

kendini nasıl hissedersin?”, “Birisi  senin isminle alay ederse neler hissedersin?”…vb gibi.

47- Kurumunuzda ihtilaflar doğduğunda öğrencilere saygı, açık görüşlülük,  mahremiyet ve nezaketin önemini öğretin.

Gıybet, dedikodu ve tahkire fırsat vermeyin.

48- Kibarlık üzerinde durun. Öğrencilere, diğer öğrencileri ve yetişkinleri  dikkatli bir şekilde nasıl dinlemeleri gerektiğini

öğretin.

49- Başarılı şahısların biyografilerini birlikte okuyup müzakere edin. Daha  büyük çocukların farkındalık yeteneğini

geliştirin. Bireylerin hataları  olabileceğini, ancak takdire şayan sıfatlar da taşıyabileceklerini fark ettirin.

50- Büyük öğrencilerin küçüklere yardımcı olmalarını sağlayan ortamlar oluşturun.

51- İlk günden itibaren çok çalışmanın ve hedefe ulaşmak için belli standartlara  riayet etmenin öneminden bahsedin.

52- Liseye devam eden öğrencilerin toplumda daha aktif olmaları için, gönüllü  faaliyetler yapan kurumların yönetim

kurulu toplantılarına katılarak katkıda  bulunmalarını sağlayın.

53- Katmadeğeri yüksek, kaliteli eserler veren ve ülkenin sosyal enerjisini  artırıcı örnek çalışmalar yapan şahsiyetlerin

hayatlarını, alışkanlıklarını ve  temel prensiplerini araştırma konusu olarak öğrencilere verin.

54- Diğer ülkelerde karakter eğitimiyle ilgili çalışmaları takip edin ve  tecrübelerden yararlanın.

55- Öğrencilere teşekkür mesajları yazmayı öğretin. Öğrenciler için değerli  çalışmalar yapanlara teşekkür mektupları

yazdırın.

56- Öğrencilerin çalışmalarını değerlendirirken onlara yeteri kadar geri besleme  (feedback) verin. Gelişmeleri ve başarıları

konusunda onlarla samimâne ve teşvik  edici bir iletişim kurun.

57- Büyük öğrencilerin, ebeveynler için yemekli bir program hazırlamasını  sağlayın. Yemek yapmalarını, dekorlar

kullanmalarını, hizmet etmelerini ve  temizlik yapmalarını temin edin.

58- Öğrencilerin kurum için bir hizmet yapmalarını (ufak tamiratlar, tanıtım  vs.) sağlayın.

59- Düzenli bir şekilde birlikte bina temizliği yapın.

60- Diğer din ve kültürleri tahkîr etmeyin ve başkalarına karşı âdil davranmanın  önemini vurgulayın.

61- Hor görülen öğrencilere destek olun ve bu anları bir eğitim fırsatı olarak  görün.

62- Canlılara karşı şefkatli olma düşüncesini aşılayın.

63- Ürünlerin tekrar kullanımıyla ilgili (recycle) kampanyalar başlatın.  İktisatlı olma ve israftan kaçınmanın önemini

anlatın.

64- Ülke çapında güzel ahlâkı destekleyen programlardan öğrencilerinizi haberdâr  edin.

65- Öğrencilerin ebeveynlerinin de desteğiyle; muhitlerinde ufak temizlik  işleri, ağaç dikme, ufak tamiratlar gibi

çalışmalarla çevrelerine hizmet  etmelerini sağlayın.

66- Kurumunuza ait bir şarkınız olsun ve yeni gelenlere bunun sözlerini ve  manasını öğretin.

67- Eğer böyle bir şarkınız yoksa öğrenciler arasında bir yarışma düzenleyerek  bir tane yazmalarını temin edin. Ne tür

fikirlerin şarkıda yer alması gerektiği  konusunda görüş alışverişinde bulunun.

68- Kurumunuzda belli kaidelerin önemini vurgulayın ve bu kaidelerin kurumun  kimliği açısından önemini ifade edin.

69- Öğrencileri çevredeki yaşlı veya yardıma muhtaç insanlarla ilgilenmeye  teşvik edin.

70- Öğrencilerinize başka şehir veya ülkelerden mektup arkadaşları bulun ve  onların yazışmalardan öğrendikleri bilgileri

paylaşın. O yerlerde hayatın nasıl  olduğu konusunu gündeme getirin.

71- Karakter eğitimi için müfredatı kullanın. Meselâ dille ilgili çalışmalarda  karakter analizleri yaptırın. Başkasının

gözleriyle dünyaya bakmanın nasıl bir  şey olabileceğini sorun.

72- Şefkatli bir şekilde yapıcı eleştirilerde bulunun ve öğrencilerin de bunu  alışkanlık haline getirmelerini sağlayın.

73- Spor müsabakalarında, oyunlarda ve günlük ilişkilerde centilmenliğin önemini  vurgulayın.

74- Okulun politikasını belirlerken öğrencilerin de katkıda bulunmasını temin  edin. Onlara farklı politikaların

karşılaştırılmasıyla ilgili ödevler verin.

75- İnsanı düşünmeye, tartışmaya ve yazmaya sevk eden alıntılar toplayın.

76- Öğretmen ve idarecilerin kullanabilecekleri, karakter eğitimiyle ilgili bir  literatür listesi hazırlayın.

77- Kurumunuzu tanımlayan veciz bir söz bulun.

78- Üstün karakterli öğrencilere ait kayıtları arşivleyin.

79- Akademik ve sosyal problemleri çözüp özgüven kazanmaları için fırsatlar  tanıyın.

80- Kurumunuzdaki ahlâkî atmosferi idarî toplantılarınızda gündeme getirin ve  hedeflerinizi belirleyin.

81- Kurumunuza ait bir prensipler listesi hazırlayın ve bütün faaliyet ve  politikalarınızda bu listeye atıflarda bulunun.

Kurumdaki herkese bu listeyi  neşredin ve dikkat çekici bir şekilde binada teşhir edin.

82- Bir e-mail listesi veya bülten tahtası hazırlayıp idareci ve öğretmenlerin  karakter eğitimiyle ilgili fikir alışverişi

yapmalarını sağlayın.

83- Haber bülteniniz aracılığıyla, öğrencilerinizin dikkat çekici  davranışlarından velileri haberdâr edin.

84- Kurumunuzun tarihî ve başarılarına ait belgeler ve fotograflardan oluşan bir  sergi hazırlayıp ziyaretçilere bunu

gösterin.

85- Kurumda basit gibi görünen işleri yapan işçilerin ve gönüllülerin çalışma ve  başarılarını toplu bir şekilde takdir edin.

86- Öğrencileri teşvik edecek ve onlara disiplin kazandıracak miktarda ödevler  vermeyi ihmal etmeyin.

87- Çocuklara bir and söyletin ve bu metni velilere ulaştırın.

88- Giyimle ilgili standartlar belirleyip bunların eğitimle olan ilgisini  açıklayın.

89- Öğrencilerin kendi aralarında kaynaşmasını sağlayan faaliyetler düzenleyin.

90- Öğrenci ve velilerin seminer, gezi gibi ortak bir projede görev almalarını  sağlayın.

91- Binanın genel görünüşü konusunda dikkatli olun. Genel düzen ve tertiple  ilgili herkesin katkıda bulunmasına çalışın.

92- Çevredeki itibarlı işadamlarının, girişimcilik konusunda öğrencilere  rehberlik yapmalarını sağlayın.

93- Yeni gelen öğrenci ve işçilere rehberlik yapacak kişiler belirleyin.

94- Çevredeki memur, işçi veya işverenleri davet ederek iş hayatında karakterin  öneminden bahsettirin.

95- Sporla ilgilenen öğrenci ve öğretmenlerin sporla ilgili ahlâkî ilkeler  geliştirmelerini teşvik edin.

96- Muhitinizde karakter eğitimiyle ilgili toplantılar düzenleyin.

97- Karakter eğitimiyle ilgili bir logo hazırlatın.

98- Ayda iki defa öğretmen ve idarecileri biraraya getirerek ahlâkî prensipler  içeren edebî veya felsefî bir metni analiz

ettirin.

99- Veliler için karakter eğitimiyle ilgili bir literatür listesi hazırlayın.

100- Bir kitap klübü kurarak öğrencilerin ahlâkî eserler okumalarını sağlayın.

 

Bu listenin hayata geçirilebilmesi için okul idaresi farklı birimlere veya  öğretmenlere kendisiyle ilgili maddelerin neler

olduğunu ve onları nasıl  uygulayacağını belirleme görevi verebilir. Meselâ, sporla ilgili olan maddeler  spor birimi veya

öğretmenine; benzer şekilde tarih, edebiyat, resim, gezi ile  ilgili olanlar da alâkalı birimlere görev olarak verilebilir.

Böylece, bu  listede yer alan veya akla gelebilecek başka hususlar bir bütünlük içinde öğrenciye sunulursa, ahlâk ve

karakter gelişiminde olumlu sonuçlar alınır.

Kaynak
– “100 Ways to Promote Character Education”, Center for the Advancement of
Ethics and Character, Boston University, ISACS UPDATE, Winter ’94
– http://www.isacs.org/monographs/charctr2.html

Yorumunuzu Yazınız

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir